Âm lịch là gì?

Lịch âm dương, không thuần âm

Cái người Việt quen gọi là âm lịch là lịch âm dương: tháng được đếm theo chu kỳ của Mặt Trăng, còn năm được giữ khớp với chu kỳ của Mặt Trời nhờ tiết khí và tháng nhuận. Nhờ vậy Tết Nguyên đán luôn rơi vào đầu mùa xuân, dù ngày dương lịch thay đổi từ năm này sang năm khác.

Ngày mùng một và độ dài thángTính thiên văn

Mỗi tháng âm lịch bắt đầu từ ngày chứa sóc, tức thời điểm trăng mới (Mặt Trăng và Mặt Trời cùng kinh độ). Một chu kỳ trăng trung bình dài khoảng 29,53 ngày nên tháng chỉ có thể tròn 29 ngày (tháng thiếu) hoặc 30 ngày (tháng đủ). Thứ tự đủ và thiếu không đều mà do thời điểm sóc thực tế quyết định.

Ngày của sóc được xác định theo giờ Việt Nam (UTC+7). Vì múi giờ khác nhau, có những năm ngày mùng một của Việt Nam lệch một ngày so với lịch Trung Quốc dùng UTC+8.

Năm âm lịch và tháng nhuận

Mười hai tháng âm lịch dài khoảng 354 ngày, ngắn hơn năm dương lịch chừng 11 ngày. Để không lệch mùa, cứ khoảng ba năm lại chèn thêm một tháng nhuận, trung bình bảy lần trong 19 năm. Xem chi tiết tại bài thuật ngữ tháng nhuận.

Năm âm lịch có tên can chiLịch truyền thống

Mỗi năm âm lịch mang một tên gồm một can và một chi, lặp lại sau 60 năm. Năm đổi tên vào mùng một Tết chứ không phải ngày 1/1 dương lịch.